Tüm yangın tiplerinde tek çeşit söndürücü tamamen etkili olmaz. Bu sebepten bir yangın söndürücüsü almadan önce hangi tip yangında kullanılması gerektiğine dikkat etmek önem arz eder.
Ayrıca profesyonel mutfak ortamında kullanılan ıslak kimyasal yangın söndürücülerin daha küçükleri evlerde yağ kızartma yangınları için kullanabilirler.
Yangın söndürücüler küçük çaplı başlangıç yangınlarında saniyeler içinde can ve mal güvenliğini sağlayan en kritik ekipmandır. Ancak yanlış yangın türüne yanlış söndürücü ile müdahale etmek ( örneğin kızgın yağ tavasına su veya basınçlı gaz sıkmak, elektrik yangınına saf su püskürtmek) yangını anında büyütebilir ve ölümcül sonuçlar doğurabilir.
Yangın söndürücülerin çalışma prensipleri, söndürme güçleri, elektriksel riskleri ve kullanım avantaj/dezavantajlarının detaylı analizi:
Sulu yangın söndürücüler, yanan kâğıt, tahta ve yumuşak donanım içeren A sınıfı yangınlarla mücadelede başarılıdır. Su, yangın söndürürken malzemelerin içine işler ve onları soğutur. Bu tip söndürücüler zararlı kimyasal içermez. Fakat yangınla mücadele derecesi düşüktür. Bundan ötürü sulu yangın söndürücüleri genellikle yangınla mücadele gücündeki eksiklerini bertaraf etmek için büyük ve ağırdır. Ayrıca suyun elektrolit olduğu ve elektriği ilettiğini unutmamak gerekir. Bu yüzden açıktaki elektrik kablolarının kazara kullanımıyla alakalı olarak dikkatli olunmalıdır. Bununla birlikte hem ağırlık hem de iletkenlik problemleri çevre dostu katkı maddelerine sahip sulu söndürücüler kullanarak aşılabilir. Katkılı su söndürücüleri böylece daha küçük ve daha hafif söndürücülerin kullanımına olanak tanıyan daha yüksek yangınla mücadele derecesine sahip olmaktadır. Katkılı su söndürücülerinin ayrıca elektriği iletkenliği çok düşüktür. Neredeyse zararlı maddelerin olmadığı katkılı sulu yangın söndürücülerin, çocukların kolaylıkla söndürücülere erişim ihtimalinin olduğu ve kazara söndürücünün boşaltımının mümkün olduğu evlerde kullanılması uygundur.
AFF köpük, sulu ince tabaka oluşturup yangını oksijenden mahrum bırakarak yangının üzerine boğucu bir köpük tabakası oluşturur. Köpük ayrıca gözenekli maddelerin içine nüfuz eder ve köpükteki su bileşeninin buharlaşması vasıtasıyla yangını soğutur. Benzin gibi yanan sıvıların üzerine bir köpük halısı oluşturan köpük söndürücüler; ısının etkisi altında döşemelik kumaş ve halılardaki liflerin sıvılaşabildiği alanlar ve alev alabilir sıvılar için özellikle uygundur. Elektrikli ekipmanların sıvılar yüzünden ciddi bir şekilde hasar görmesine rağmen köpük söndürücüler elektrikli cihazlarla kullanımı uygundur.
Karbondioksit (CO2) yangın söndürücüleri sadece basınçlı karbondioksit gazı içerir. Ve bu yüzden tortu bırakmaz. Bu tip söndürücüler yanan sıvılar içeren yangınlarda kullanım için uygundur. Fakat aynı zamanda elektrikli aletlere zarar vermeyeceğinden ve sistemde kısa devreye yol açmayacağından bilgisayar, yazıcı, faks gibi ofis cihazları ve diğer elektrikli cihazları içeren yangınları söndürmek için de iyi bir çözümdür. Unutulmamalıdır ki karbondioksit söndürücülerini kullanırken boğucu karbondioksit gazı bir kez uzağa attı mı yangının kaynağı çıkartılmadıysa misal; güç kaynağı kesilmediyse veya maddeler hala çok sıcak ise yangın tekrar tutuşabilir. Söndürücünün püskürtülmesi sırasında karbondioksit söndürücülerinin parmakların ve ellerin donmasına sebebiyet verebilme ihtimalinin bulunduğu göz ardı edilmemelidir. Karbondioksit söndürücüleri pişirme yağı yangınları için uygun değildir. Çünkü söndürücüden çıkan güçlü püskürtü yanan yağı tavanın dışına taşırır hatta odanın içine kadar ulaştırabilir.
Toz yangın söndürücüleri – ki bunlara ABC toz söndürücüleri veya kuru toz söndürücüleri de denir- yangınla mücadelede üstün kapasiteye sahiptir. Fakat toz maddelerin içine girip ıslatmaz ve yangın üzerinde iyi bir soğutma etkisine sahip değildir. Eğer usulüne uygun söndürülmemişse bu yangının tekrar tutuşmasına sebep olabilir. Toz söndürücüleri kullanırken tozun solunmaması hususunda gereken dikkat ve özen gösterilmelidir. Bu yüzden toz söndürücüler tozun solunma riski olduğu küçük kapalı alanlarda kullanılmamalıdır. Toz söndürücüyü uyguladıktan sonra temizleme işlemi oldukça güçtür ve toz ev tekstil ürünleri, halılar ve bilgisayar sürücüleri vs, de hasara yol açar. Bundan ötürü genellikle oldukça ucuz, fakat güçlü toz söndürücülerle daha temiz fakat daha güçsüz ve bazen daha pahalı köpük / su katkılı söndürücüler arasında iyi denge kurulmalıdır.
Ev halkı için sadece BC değerli toz yangın söndürücüleri almamaya dikkat edin. Çünkü bunlar genellikle yanan katılar için uygun değildir. Bununla birlikte BC değerli toz söndürücüler arabalar için kullanılabilir.
Islak kimyasal yangın söndürücüleri özellikle yanan yağ ve bol yağda yapılan kızartmaları içeren mutfak yangınlarında kullanılmak için tasarlanmıştır. Bu söndürücüler yanan yağın üstüne güvenli bir şekilde soğutucu köpük katmanını yaymaya olanak tanıyan özel uzun bir uygulama lansıyla gelir. Genel riskler için bu tip söndürücülerin yangınla mücadele gücü çok güçlü olmamasına rağmen bunlar A tipi yangınlarda da kullanılabilir.
Alternatif olarak yangın battaniyesi yanan yağı içeren tavanın üzerine yerleştirilebilir. Sonra tava soğumaya bırakılmalıdır. Hiçbir zaman tavayı dışarı taşımayın yada yanan yağı kontrol etmek için kısa bir süre sonra yangın battaniyesini kaldırmayın. Çünkü bu hareketle oksijenin girişi yangını tekrar tutuşturabilir.
Yanan yağı içeren yangınlarda hiçbir zaman basınçlı su, toz, karbondioksit veya köpük söndürücüleri kullanmayın. Zira basınçlı püskürtü yanan yağın tavadan dışarıya etrafa taşınmasına neden olabilir. Bu da daha çok zarara yol açar ve yangını büyüterek mücadele edilmesini güçleştirir.
Yangın söndürücü bulundururken, yerleştirirken ve kriz anında müdahale ederken uyulması zorunlu kurallar:
Söndürücü kullanmanın sizin için güvenli olduğunu hissetmedikçe yangında bir söndürücü kullanmaya teşebbüs etmeyin.
Antre gibi kolaylıkla ulaşabileceğiniz elinizin altında olabilecek yerlere söndürücüyü yerleştirin.
Kolaylıkla taşıyabileceğiniz söndürücüleri alın.
Isıtıcı veya ateşin üzerine söndürücüleri yerleştirmeyin. Söndürücüleri duvara sabitleyin. Böylelikle çocukların erişiminden uzak fakat yetişkinler için hala kolaylıkla erişilebilir durumda olurlar.
Talimatları okuyun ve söndürücünüzü nasıl kullanacağınıza aşina olun. Yangın meydana gelene kadar söndürücünüzü bırakmayın.
İş yerleri için söndürücülere gereksinim duyarsanız onların bakımını yılda bir kez yaptırın.
Eğer yangında yangın söndürücünüzü kullanıyorsanız yangından kaçış güzergahında kendinizi tutun. Sırtınızı her zaman çıkış kapısına dönük tutarak alevlerin arkanızı sarmasına asla izin vermeyin.
Yangın söndürücüler sadece başlangıç yangınları içindir. Yangın büyüdüğünde müdahale etmeye çalışmayın, ortamı tahliye edin ve 112’yi arayın.
