Besin, Mantar ve İlaç Zehirlenmeleri23 Ekim 2015 Cuma
Besin zehirlenmeleri genelde besin ve su kaynaklı zehirlenmelerdir. Ani başlaması, karın ağrısı, bulantı, kusma,ishal ve ateş gibi belirtilerle seyreder.
Besin, Mantar ve İlaç Zehirlenmeleri Güvenlik Rehberi
Besin zehirlenmeleri genelde besin ve su kaynaklı zehirlenmelerdir. Ani başlaması, karın ağrısı, bulantı, kusma,ishal ve ateş gibi belirtilerle seyreder.
Bulaşma insan dışkısı ve hayvan vücudu artıkları, dışkıları, kirli su, toprak, kemirgenler ve haşerelerle olur.
Kaynak Dağılımı: Besin zehirlenmelerinin %63'ü bakteriyel, % 24'ü kimyasal,%10'u paraziter ve %3'ü viral kaynaklıdır.
1. Başlıca Neden
%63 Bakteriyel
Bakteriyel kaynaklı kontaminasyon
2. Kritik Süre
Azami 2 Saat
Pişmiş yemek oda ısısında bekletilemez
3. Mantar Uyarısı
Hurafelere İnanmayın
Kaynatmak ve sirkeli su zehri yok etmez
4. Zehir Danışma
UZEM 114
7/24 Ulusal Zehir Danışma Merkezi
1
1-BESİN ZEHİRLENMELERİ
Risk faktörleri, bozulmuş gıdalar ve alınması gereken hijyen tedbirleri
⚠️
Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Hasta hayvan etleri
Bayat balık,midye vb. gibi deniz ürünleri
Kötü görünümlü ve pis kokulu gıdalar
Dondurulmuş gıdalar (Birden fazla çözülmüş ve dondurulmuş gıdalar
Az pişmiş veya pişmemiş gıdalar
Yıkanmamış meyve ve sebzeler
Kirli suyla yıkanmış meyve ve sebzeler
Pastörize olmamış süt ve süt ürünleri
Kırık ve çatlak yumurtalar
Bombeli, şiş ve paslı konserveler
Oda ısısında uzun süre bekletilmiş gıdalar
✅
Yapılması Gerekenler
Kişisel temizliğe önem verilmeli ( el, yüz, ayak, vücut, saç, tırnak vb.)
Çevresel temizliğe önem verilmeli (kirli kaplar, mutfak vb.)
Sağlam, zedelenmemiş besinler alınmalı
Çiğ sebze ve meyveler temiz su ile tek tek yıkanmalı
Tüm hayvansal gıdalar iyice pişirilmeli
Çiğ süt ve yumurta tüketiminden kaçınılmalı
Kırık, çatlak tabak ve bardak kullanılmamalı
Satın alınan gıdaların son kullanma tarihlerine mutlaka bakılmalı
Bir yaşından küçük çocuklara bal yedirilmemeli
Pişmiş gıdalar oda ısısında 2 saatten fazla bekletilmemeli
Çözülmüş gıdalar bekletilmeden pişirilmeli
Kırık, çatlak ve kirli yumurtalar alınmamalı Kıyma ve organ etleri kısa sürede tüketilmeli Gereksiz yere antiasit ve antibiyotik kullanılmamalı
Ebeveynlerin özellikle annelerin bu konularda eğitimi sağlanmalı
2
2-MANTAR ZEHİRLENMELERİ
Halk arasındaki yanlış inanışlar, bahar ayları riski ve klinik tablo
🍄
YANLIŞ bilinenler
Canlı ağaçta yetişen mantarlar zehirsiz, ölü ağaçta yetişenler zehirlidir.Tuzlu ve sirkeli su ile yıkanırsa mantarın zehiri gider.Yüzeyi yapışkan olan mantarlar zehirsizdir.Suda kaynatıldığında mantarın zehiri gider.
Kırıldığı ve ezildiğinde süt gibi sıvı akıtan mantarlar zehirlidir.
Böcek ve hayvanların yediği mantarlar zehirsizdir.
Kolayca soyulan, pişerken gümüş kaşığı karartmayan, çayırda yetişen mantar zehirsizdir. İlkbaharda yetişen mantarlar yenebilir.
Mantarlar protein zenginidir.
⚠️ Ülkemizde Mantar Vakaları ve Klinik Belirtiler
Ülkemizde her yıl özellikle bahar aylarında yüzlerce mantardan zehirlenme vakası görülür. Mantar zehirlenmelerinde bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, sinir bozuklukları , şok ve koma gibi belirtiler görülebilir.
3
3-İLAÇ ZEHİRLENMELERİ
Belirtiler, ilk müdahale, şehir/tarım ayrımı ve UZEM 114 hattı
Zehirlenme durumunda bulantı, kusma, karın ağrısı, baş ağrısı, sinir bozuklukları, şok, koma, ve ölüm görülebilir.İlaçların son kullanma tarihlerine bakın.Zehirlendiğinden şüphelendiğiniz kişiyi kusturun.
Türkiye’nin her yerinden 114 nolu ulusal zehir danışma merkezini arayabilirsiniz.
👶 Çocuklardan Uzak Tutma
İlaçları çocukların ulaşamayacağı yerlerde bulundurun.
🌾 Tarım ve Şehir Bölgesi Ayrımı
Tarım bölgelerinde böcek ilaçları şehirde ise ateş düşürücü, ağrı kesici gibi ilaçlarla olan zehirlenmeler daha sık görülür.
📊 Zehirlenme Türleri
Zehirlenmeler en çok Kaza ile (Özellikle çocuklar ), intihar amaçlı, cinayet amaçlı olabilir.
🚨
Zehirlenme Acil Danışma ve Müdahale Hatları
Tüm zehirlenme vakalarında zehir türü ve panzehir bilgisi için 114 UZEM'i; hayati tehlike ve ambulans sevki için 112 Acil Çağrı Merkezi'ni 7/24 arayabilirsiniz.
